Kayış-Kasnak sistemi, elektrik motorunda elde edilen gücün ve torkun vida bloğuna (vidalı hava kompresörlerinde) aktarılmasını sağlayan bir sistemdir. Diğer bir anlatımla, birbirinden uzakta bulunan 2 mil arasında güç ve hareketi ileten sistemlerdir.

Kayış-Kasnak sistemi; sabit bir versiyonda olabileceği gibi otomatik gerdirme sisteminde de olabilir.

Sabit kayış-kasnak sisteminde, bazı sakıncalar ve dezavantajlar vardır, bunlar arasında;

1) Zamanla kayışlar uzayacağından; gerginliği azalan kayışlarda kaymalar meydana gelir. Bu da kayış ömrünün kısalmasına, istenilen devri iletememesine ve bunun sonucunda makinada verim kaybına yol açar.

2) Kayış gerginliğinin zaman zaman kompresör durdurularak kontrol edilmesi gerekir. Bu işlem ise duruşlar ve kayıplar demektir.

3) Kullanıcı; uzayan kayışlara tekrar gerginliğini verebilmesi için gerekli donanım ve cihazlara sahip olması gerekir. (Kayış tipi, uzunluğu, kasnak çapları gibi parametreleri dikkate alarak gerekli gerginlik frekanslarını ölçebilen cihazlar gerekmektedir.)

Otomatik kayış gerdirme sisteminde ise; mekanik yapının ayarlanması sayesinde, birçok avantajlı çalışma parametrelerinin elde edilmesini sağlar. Bunlar arasında;

A) Kayış gerginlikleri, kompresör yükteyken tam kapasitede (böylece tork ve devir iletiminde kayıplar minimuma indirilir); kompresör boştayken ise, minimum tork iletimi gerektiğinden, daha az gerginliktedir.

B) Kayış ömürleri çok daha uzundur ve dengesiz aşınmaların yol açtığı vuruntu ve zararlar engellenmiştir.

C) Kayış değişim işlemi; mekanik yapının özelliğinden dolayı kolaydır ve kayışlar değiştirildikten sonra, detaylı bir gerdirme çalışmasına gerek yoktur.

Otomatik gerdirme sisteminde, gerdirmeyi sağlayan başlıca bileşenler;

-“Motor ağırlığı”

-“Motor devrilme momenti”

-“Yay baskısı” sayılabilir.

Elektrik motoruyla yapılan gerdirmede motor; bir tabla üzerinde ve yataklama sisteminin sağladığı şekilde, yukarı-aşağı hareket edebilir (salınım) konumundadır.

Kayış kasnak sisteminin en önemli avantajları arasında;

-Basınç değişikliği istenildiği zaman; kasnak çaplarını (gerekiyorsa kayış uzunluğu) değiştirerek, istenilen devir ve basınç elde edilebilir.

-Elektrik motoru, kendi nominal devrinde döndüğünden; motor veriminde veya torkunda bir azalma meydana gelmez.

-Kayışlar esnek (elastik) elemanlar olduğundan; herhangi bir vuruntu veya titreşim diğer elemana çok az iletilir. Bu sönümleyici özelliği sayesinde ciddi mekanik arızaların önüne geçilir.

Yazar: Sarmak Makina Teknik ve AR-GE Komitesi

Bu teknik makale, basınçlı hava sistemlerinde enerji verimliliği ve endüstriyel standartları gözetilerek Sarmak Kompresör Mühendislik Grubu tarafından doğrulanmış ve teknik incelemesi yapılmıştır.